Categoriearchief: Panama

10 Redenen om af te reizen naar Panama

Tropische eilandjes, diepe jungles vol wildlife, plus een boeiende onderwaterwereld. Jep, je vindt het allemaal in Panama. Dan heb ik het nog niet eens gehad over metropool  Panama City. Genoeg te doen, genoeg te beleven. En wist je dat Panama best betaalbaar is voor ons, budgetreizigers? Daarom; onze 10 redenen, waarom je af zou moeten reizen naar dit Midden-Amerikaanse land.

1. Panama City

Veel reizigers blijven er maar een paar uur, een dagje hooguit, en reizen dan al door. Da's jammer. Er is best wel wat te zien in de stad, zoals het oude stadsgedeelte Casco Viejo met sfeervolle barretjes & restaurantjes. Ook het park Metropolitane mag je niet overslaan. Je kunt er luiaards & apen spotten, in de lianen hangen en vanaf de lookout heb je een geweldig uitzicht op de skyline van Panama City.

Panama City
Lianen Parque Metropolitana Panama

2. Panamakanaal

Dit 80 km lange bouwwerk is toch te bijzonder om links te laten liggen. Bezoek het bijbehorende museum, is behoorlijk indrukwekkend hoe het kanaal tot stand is gekomen. Probeer je bezoekje te plannen, wanneer er een groot cruiseschip het kanaal doorgaat. Leuk om te zien.

Panamakanaal Panama

3. Boquete

Een prachtige omgeving om trekkings te maken. Hier kom je puur voor de natuur, de bloemenpracht, de koffieplantages. Trek erop uit en maak een lange wandeling door de bergen van de Chirique.

Boquete Panama

4. Bocas del Toro

Dit is echt vakantie vieren. Beetje snorkelen, met een bootje erop uit, op het strand rondhangen, gezellige barretjes. Hier vermaak je je wel een dag of wat. Lees onze reisgids voor Bocas del Toro eens.

Strand Bocas del Toro Panama
Bocas del Toro Panama
Woningen Bocas del Toro Panama

5. Boca Brava

Hier komen niet veel toeristen. Het is een beetje een uithoek en lastig om er te komen. Maar het is er prachtig! Geen witte stranden hier, maar chocoladebruine. Het kan zomaar voor komen dat je een heel baaitje voor jezelf hebt. Beetje verse vis eten, ja hoor, fijne plek.

Isla Boca Brava Panama

6. San Blas eilanden

Dit zijn echt tropische eilandjes, zoals je ze in je dromen voorstelt. Turquoise water, wit zand, palmboompje erbij. Maak kennis met de Kuna Indianen, ga lekker snorkelen of pak een kano. Wist je dat je vanaf Panama met de boot naar Colombia kunt en dat ze op deze tocht 3 dagen op de San Blas verblijven? Lees hier alles over deze toffe boottrip.

San Blas Panama
Kuna Indianen San Blas Panama
Kuna Indianen San Blas Panama

7. Wildlife

Wij zijn gek op dieren spotten. Laat ons los in een beetje jungle en wij zijn in ons element. Genoeg van dat in Panama. Brulapen, luiaards, grote schildpadden, kaaimannen en weet ik wat nog allemaal meer. Genieten!

Luiaard in Panama
Brulaap in Panama
Kaaimannen op Bocas del Toro Panama

8. Funky Transport

Dit is dus de lokale bus. Zo reis je rond met het openbaar vervoer in Panama. Hoe tof is dat? Bijkomend voordeeltje, het is nog spotgoedkoop ook.

Lokale bus Panama

9. Bevolking

De bevolking bestaat voor het overgrote deel uit mestizo, een mix van Spaans, Chinees en West-Indisch. Er zijn bijzondere minderheden, zoals de Kuna Indianen. Zij wonen op de San Blas eilanden en leven er naar eigen regels & normen. En in het westen van het land kom je de Guaymi stam tegen, ook wel Ngöbe genaamd. Te herkennen aan hun kleurrijke jurken.

Kuna Indianen San Blas Panama
Kuna Indianen op de San Blas Panama
Kuna Indianen op de San Blas Panama
Guaymi stam Boquete Panama

10. Het budget

Panama is best te doen met een redelijk budget. Het is goedkoper dan buurlanden Costa Rica en Colombia. Je zou er met €25,-/€30,- per persoon rond moeten kunnen komen. Dit is exclusief de vlucht, maar inclusief slapen, eten, drinken, toertjes & vervoer.

budget Panama

Algemene info over Panama

Voor info over visum, vaccinaties, budget & overige tips, ga naar onze Panama pagina

Reisgids voor Bocas del Toro

Bocas del Toro is een eilandengroep in het westen van Panama en liggen op een steenworp afstand van Costa Rica. Tenminste...bij Bocas del Toro denken we altijd aan het archipel van tropische eilandjes. In werkelijkheid is het een hele provincie, inclusief een stuk op het vasteland van Panama.

Maar goed, die eilandjes, daar wil je naartoe, daar gaat het om.

Wanneer je een rondreis maakt door Panama zal dit zeker een van je bestemmingen zijn. Maar wist je dat je er vanuit Costa Rica ook binnen een dag kunt zijn? Wat zeg ik? Met een beetje mazzel in een halve dag. Het vergt wat inspanning, maar dat is al een avontuur op zich. En geloof me, het is de moeite waard.

Wij zijn er 2 keer geweest op 2 afzonderlijke reizen. Één keer zijn we er vanuit Costa Rica naartoe gegaan, lopend de grens over. De andere keer waren we al in Panama en zijn we vanaf David erheen gereisd.

En ja, 2 keer, want het is er simpelweg heerlijk. Er hangt een vibe, een Caribische sfeer, die erg relaxed is. En omdat we niet de kwaadste zijn, willen we deze toffe plek met jullie delen.

Bocas del Toro, de eilanden

De boottocht van Almirante naar Bocas Town is al leuk. Het ritje duurt een goed half uurtje, waarbij je direct al de typische woningen van de Bocas zult zien. Ze wonen hier namelijk veelal in paalwoningen boven het water. Ziet er erg knus uit, maar soms wat krakkemikkig. Alsof ze elk moment kunnen instorten.

Woningen Bocas del Toro Panama

Bocas del Toro, de eilanden

Het archipel bestaat uit zo'n 9 grotere eilanden en nog wat onbewoonde kleinere. Ik pik er even drie uit, waar de meeste backpackers heengaan en waar accommodatie is.

Isla Colón

Het hoofdeiland is Colón met op een raar uitsteeksel Bocas Town. Echter, die naam Colón wordt nauwelijks nog gebruikt. In de volksmond is het gewoon Bocas. In Bocas Town is het te doen, daar is de meeste actie. Hier vind je verreweg de meeste hostels, restaurants & bars. Het is echt een beetje een stad met ruim 20.000 inwoners, verharde wegen, veelal houten huizen, maar ook een aantal stenen gebouwen. Toertjes zijn makkelijk te regelen, je kunt er een fiets huren en het heeft een aantal mooie stranden.

Straatbeeld Bocas del Toro Panama
Straatbeeld Bocas del Toro Panama

Isla Bastimentos

Op Bastimentos zit je meer tussen de lokale bevolking. Het is iets authentieker. Maar, betekent ook minder keuze in accommodaties en restaurants. En the nightlife isn't rocking. Het is echt een stukje rustiger. Over het eiland loopt een verharde weg. Nou ja, weg. Meer een paadje. Er rijden geen auto's en de huizen zijn hier allemaal van hout. Ook hier zijn een paar paradijselijke strandjes te vinden.

Isla Bastimentos Bocas del Toro Panama
Straatbeeld Bocas del Toro Panama

Isla Solarte

Hier ga je voor de ultieme rust, de isolatie. Voor zover ik weet, is er echt maar één hostel op het eiland. Wel een hele toffe, blijkbaar. Wij hebben er niet geslapen, maar zijn er wel met de dagtrip geweest. Mooie strandjes, absoluut.

De 3 mooiste stranden

Er zijn ontelbaar veel mooie strandjes in de Bocas del Toro. Maar waar moet je nu zijn? Wij geven onze top 3.

#3 Playa Bluff

Ligt het dichtste bij Bocas Town en makkelijk op het fietsje te bereiken. Het is direct ook het langste strand van het eiland.

#2 Red Frog Beach

Volgens velen hét strand van het archipel. Snap ik, het is ook echt een plaatje. Of zouden de 2 populaire bars op het strand er wat mee te maken hebben? Je vindt Red Frog Beach op Isla Bastimentos.

#1 Starfish Beach

Helemaal aan de andere kant van het eiland ligt dit schitterende strandje (foto). Onze favoriet. Het mooie is, dat je ook hier met de fiets zelf naar toe kunt vanuit Bocas Town.

Strand Bocas del Toro Panama

Zeker doen

Snorkelen & duiken

Je kunt onverwacht mooi snorkelen tussen de eilanden van de Bocas. Het koraal ligt ondiep en je wordt echt blij van zoveel gekleurde visjes. Een dagtripje kost je rond de €20,-. De duikers onder jullie of de duikers-to-be zijn hier ook op de juiste plek. Je kunt in 3 dagen je Padi halen en er is zelfs een verkorte cursus in 1,5 dag. Er zijn verschillende dive sites, waarbij je schildpadden, roggen en haaiensoorten kunt zien. Wij zijn zelf geen duikers, daarom verwijs ik je rap door naar het zeer goed beoordeelde Bocas Dive Center.

Snorkelen op Bocas del Toro Panama

Dolfijnen spotten

Bijna nergens ter wereld is het zo zeker dat je dolfijnen gaat spotten. Er is een baaitje op de Bocas, waar er ontzettend veel zitten. Altijd. En dat is Dolphin Bay, goede naam wel. Je ziet ze echt van dichtbij. Mocht je geen hele dagtrip willen doen, waarbij dit tochtje is inbegrepen, ga dan toch minstens even met een bootje erop uit om deze vriendelijke zoogdieren te bewonderen. Het liefst zo vroeg mogelijk in de ochtend, wanneer het nog niet druk is.

Dolphin Bay op Bocas del Toro Panama

Dagtrip met de boot

Je kunt ook alles combineren in één dag, wanneer je wat krap in de tijd zit. Is trouwens ook veel goedkoper dan allemaal losse tripjes. Op een typische dagtocht ga je naar Dolphin Bay, ga je snorkelen en bezoek je de andere eilanden Isla Bastimentos en Isla Solarte. Tenminste, als jij dat wilt. Je maakt zelf afspraken met je kapitein en natuurlijk overleg je even met je mededagtrippers, als die er zijn. Je kunt je ook ergens af laten zetten op een of ander mooi, verlaten strandje en je daar later op de dag op laten halen. Alles is mogelijk!

Boottochtje Bocas del Toro Panama

Fiets huren

Voor €8,- heb jij een fiets tot je beschikking, de hele dag. Fiets daarmee eens een eindje de stad uit, weg van de drukte, op naar de wildernis en verlaten stranden. Een daarvan is het uitgestrekte Playa Bluff. Zwembroek aan, handdoekje mee, wie doet je wat?

Wildlife spotten

Wij zijn behoorlijke dierenfreaks, dus wij doen niks liever dan een beetje rondwandelen en dieren spotten. En dat gaat heel goed op de Bocas. Wij hadden de mazzel deze luiaard van heel dichtbij te zien. Op de grond kruipend en mét een kleintje op haar buik. Geluksmomentje ten top. Dat maak je niet vaak mee. En als je dan even later tussen de kaaimannen loopt, dan is onze dag wel geslaagd. Wat ik wil zeggen, mensen, ga erop uit, wandel rond & houd je ogen open, dan zie je de meest bijzondere dieren.

Luiaard op Bocas del Toro Panama
Kaaimannen op Bocas del Toro Panama

Ander vermaak

Mocht je echt uit je neus liggen vreten en daar niet blij mee zijn, ga lekker schelpen zoeken. Er zijn echt grote joekels te vinden. En nee, je mag ze niet meenemen. Of wat dacht je van vissen? Vissnoertje en angeltje scoren bij de lokale viswinkel, stukje rauwe kip en je hebt weer urenlang plezier.

Schelpen zoeken op Bocas del Toro Panama
Vissen op Bocas del Toro Panama

Biertje bij zonsondergang

Dit ga je natuurlijk zeker doen. Of een cocktailtje, mag ook. Bocas Town heeft van die leuke restaurants met terrasjes boven het water gebouwd. Enorm sfeervol. Maar deze boot, the Rip Tide, is ook een aanradertje. Achter op het dek is een miniterrasje, tafeltje of 5, waar je heerlijk dobberend met je biertje in je hand kunt genieten van de ondergaande zon. Het leven is hier goed.

Bar Rip Tide op Bocas del Toro Panama

Vervoer

Vanuit Nederland

Vertrek je vanuit Nederland of België, dan vlieg je op Panama City of San José in Costa Rica. Er gaan helaas geen rechtstreekse vluchten naar de Bocas, dus je zult een keer over moeten stappen. Vanuit Panama City kun je voor €90,- een binnenlandse vlucht nemen naar de Bocas. Een goede maatschappij is Air Panamá. En voor €145,- vlieg je met Nature Air vanuit San José, Costa Rica,  naar deze tropische eilanden.

Wil je het van tevoren al goed geregeld hebben? Dan kan ik www.wtc.nl aanbevelen, een betrouwbare & overzichtelijke site met scherp geprijsde vliegtickets. Wil je liever wat aanbieders vergelijken of flexibel zoeken? Check dan Skyscanner of Momondo.nl. Zij vergelijken direct over de duizend vliegmaatschappijen en aanbieders met elkaar. Bovendien kun je per hele maand zoeken, zodat je meteen ziet wat de meest gunstige dag is om te vliegen. De binnenlandse vluchten kun je er ook vinden.

zoek direct dat allerallergoedkoopste vliegticket

Vanuit Costa Rica

Ben je al in Costa Rica en wil je even de grens over naar de Bocas, dan kan dat vrij eenvoudig. Je hoeft niet van tevoren een visum te regelen.

Misschien zit je in Puerto Viejo en heb je wat tijd over, ga dan zeker even Panama in en geniet van deze tropische eilandjes. Vanuit Puerto Viejo kun je een bus nemen naar Sixaola. Vertrek op tijd, want de grens is maar van 7u tot 17u open. Er gaat elk uur een bus vanuit Puerto Viejo, de eerste om 6.30u en de rit duurt 1,5 uur. Let op: zondags en op nationale feestdagen rijdt de bus om de twee uur, dus 6.30u, 8.30u, 10.30u enz. Dat geldt ook voor de terugweg.

Eenmaal in Sixaola loop je gewoon de grens over. En die grens is een oude spoorbrug over de Rio Sixaola. Stop wel even bij Migración (douane) voor een Exit stamp in je paspoort. De kosten zijn $7,- als je met credit card betaalt en $8,- als je cash (in dollars dus) wilt betalen.

Is dat geregeld, dan loop je verder over de spoorbrug. Geen zorgen, er rijden allang geen treinen meer over. De rivier onder je vormt de grens tussen Costa Rica en Panama. Eenmaal aan de overkant meld je je bij de Panamese douane voor je Entry Stamp. Voor $3,- krijg je 'm in je paspoort.

LET OP: Panama vraagt om bewijs, dat je het land weer gaat verlaten. Ben je er maar voor een paar dagen en ga je daarna weer terug naar Costa Rica? Koop dan van tevoren een retourticket voor je bus. Dat is voldoende. Je kunt eventueel bij de grens bij de drogisterij alsnog een retourticket kopen, mocht je dat vergeten zijn. Maar ben je op doorreis en blijf je voorlopig nog in Panama, dan willen ze een retour vliegticket zien. Ze zijn hier behoorlijk streng in. Het is echter vrij simpel op te lossen, door in Costa Rica gewoon een retourtje bus te kopen en er geen gebruik van te maken. Laat het ze alleen niet horen.

Goed, dat was de grensovergang. Je bent nu aangekomen in Guabito, Panama. Nu moet je in Almirante zien te komen. In Guabito is een busstop. Je moet eerst de bus naar Changuinola nemen, die rit duurt een half uurtje en daarna stap je over op de bus naar Almirante, ook nog eens een half uur. In Guabito zullen taxichauffeurs nogal pushen om je in hun auto te krijgen, waar ze veel te veel voor vragen. Ze zullen zeggen dat de bussen niet rijden of dat de weg dicht is. Trap daar niet in, dat is gewoon een trucje om je in die taxi te krijgen.

Nu de laatste rit en dat is een leuke. In Almirante neem je de watertaxi naar Bocas. Een mooi boottochtje van 35 minuten. Je betaalt er $6,- en ja, te betalen in dollars. Er is elk half uur een overtocht.

Het kost misschien wat moeite, maar het is wel een mooie ervaring. Reken er gewoon op, dat je de hele dag ermee kwijt bent, dan valt het allemaal mee. Heb je goede aansluitingen en een beetje mazzel bij de douane, dan is het in 4/ 5 uurtjes gedaan.

En dan ben je er! Welcome in Paradise!

Binnen Panama

Dan is het allemaal iets eenvoudiger. Ben je op rondreis, dan zit het er dik in, dat je vanaf Boquete of David komt. Vanaf Boquete zul je sowieso eerst naar David moeten en daar op de bus naar Almirante stappen. Boquete - David is ongeveer 1,5 uur. Ik durf je even geen actuele prijs te geven, maar die zal niet shockerend hoog zijn. Vanaf David naar Almirante is het een prachtige rit van 4 uur en €8,- door bergachtig gebied. Daar stap je op de boot, die je in 35 min. en voor $6,- naar het hoofdeiland van de Bocas del Toro brengt. Dat is nog eens mooi aankomen!

Geen zin in al die bussen? Om je een indicatie te geven van de kosten voor een taxi: van David naar Almirante is ongeveer €100,-. Kan interessant zijn, wanneer je met 4 personen reist. Deze rit duurt 3 uur.

Wil je direct vanuit Panama City naar de Bocas, dan is er een nachtbus. Deze bussen zijn ruim & comfortabel. Gelukkig maar, want ze doen er ongeveer 10 uur over. Kosten liggen rond de €24,- en je bespaart natuurlijk weer een overnachting uit. De bussen vertrekken vanaf Albrook Bus Station.

En je hebt natuurlijk de optie van die binnenlandse vlucht, zoals ik al schreef.

Slaapplek

Verreweg de meeste reizigers kiezen voor de gezelligheid van Bocas Town, dat op het hoofdeiland Colón ligt. Hier is het aanbod aan backpackershostels het grootst en je vindt er de meeste restaurantjes & bars. Het is ook praktisch, want hier stopt de boottaxi vanuit Almirante het eerst. Wij zijn 2 keer op de Bocas del Toro geweest. We hebben daar bij Hansi geslapen. Prima kamers voor een goede prijs met gemeenschappelijke keuken en centrale ligging. Een ander aanradertje is Selina Red Frog op Isla Bastimentos. Daar krijg je erg waar voor je geld. Als je de foto's zo ziet, denk je dat het veel te chique en luxe is, maar het is echt betaalbaar. Houd de aanbiedingen in de gaten. Superleuk personeel, die ervoor zorgen, dat je hier niet meer wegkomt. Een heerlijk zwembad, gezellige bar én op loopafstand van het strand.

Wil je het ietsje rustiger, dan zou ik het eiland Bastimentos of Carenero adviseren. Nog steeds genoeg te doen, hoor, maar het is ietsje authentieker. Je zit er meer tussen de lokale bevolking.

En wil je echt in isolatie zitten, dan is Isla Solarte de place to be. Voor zover ik weet, is er maar één hotel en dat is blijkbaar ook gelijk een hele mooie. Je moet alleen iets dieper in je knip duiken. Zelf zijn we er dus niet geweest, maar andere backpackers waren hier razendenthousiast over.

* Bronvermelding: foto's komen van Booking.com. We hebben helaas geen geschikte foto van de accommodatie gemaakt. Alleen maar donkere of waar wij idioot opstaan en daar wordt niemand vrolijk van.

Tip van andere backpackers

Bambuda Lodge - Isla Solarte, bed op slaapzaal €17,-

Onze mooiste slaapplekken

Hostal Hansi - Bocas Town, 1 pers kmr €11,-

Selina Red Frog- Bocas Town, slaapzaal v.a. €13,-

Budget

Voor je accommodatie ben je gemiddeld dus zo'n €12,- per persoon kwijt. Ontbijtje kun je in veel gevallen bij je hotel nuttigen voor €3,-. Een maaltijd heb je vanaf de €4,-, maar vaker ben je rond de €8,- kwijt. Zeker bij die gezellige restaurantjes boven het water. Zit je met een klein budget, zoek dan liever een hotelletje met gezamenlijke keuken. Een biertje kost €1,80 voor 0,33L Dat komt dus ongeveer uit op zo'n €30 - €35 per persoon per dag voor basiskosten. Tenzij je natuurlijk van een feestje houdt en tot diep  in de nacht biertjes & cocktails wilt drinken, dan red je het daar niet mee. Maar dat is up to you.

Bijkomende kosten

Als je er eenmaal bent, ben je aan vervoerskosten niet veel meer kwijt. Je zult het meeste te voet doen en de rest van de tijd lig je waarschijnlijk in het water. Misschien heb je zin om een fietsje te huren en het eiland te verkennen. Die heb je ongeveer voor €8,- per dag. Een dagtripje naar Dolphin Bay en de andere eilanden, incl snorkelen, kun je proberen bij de pier zelf te regelen. Is vaak stukken goedkoper, dan bij een bureautje. Een redelijke prijs is $20 (€17,-) per persoon. Wil je dieper, dan betaal je rond de €50,- per duik. Altijd al je Padi Open Water willen halen, dan kan dat hier in 3 dag voor €320,-.

En doe je het liever iets relaxer en wil je lekker chillen op een catamaran, dobberend tussen de eilanden? Dat kan voor €40,- per persoon per dag.

Zo zie je dat je budget aardig op kan lopen door al die toertjes. Die dagtrip zou ik wel echt doen. Je ziet gegarandeerd dolfijnen. Er zitten er zoveel en je ziet ze echt van dichtbij. Ook het snorkelen is onverwacht mooi. Ach, de hele dag is eigenlijk heel tof. Gewoon doen.

Beste reistijd

Over de temperatuur hoeft je je nooit druk te maken. Die schommelt heerlijk het hele jaar door rond de 30 graden.  Maar het kan behoorlijk wat regenen op de Bocas en als dat gebeurt, kun je ook gelijk niet veel meer anders doen, dan in de bar hangen en chillen met medebackpackers. Gezellig, hoor, maar wanneer heb je de minste kans op dagenlang regen?

Het klimaat is, zeker tegenwoordig, behoorlijk onvoorspelbaar. De droge tijd valt in Panama in de maanden december tot en met maart. de Dat geldt niet helemaal voor de Bocas. Het regent daar gewoon iets vaker. Over het algemeen zijn de maanden februari en maart absoluut de droogste, dus dan heb je de beste kansen op een strakblauwe lucht.

Reisgidsen

Algemene info over Panama & Costa Rica

Vind je het een nuttig artikel? Mis je nog info? Laat het ons weten.

Love it, like it & share it!

11 Tips voor een lange busrit of treinreis

Onze langste treinrit ooit was in het noorden van India. Na een vertraging van 4 uur, mochten we maar liefst 16 uur hobbelen in een overvolle treincoupé. En in Argentinië hebben we eens een hele lange busrit gehad, 23 uur aaneengesloten. Dat is pittig, maar dat hoort bij het reizen. In landen als Cambodja, India, Brazilië en Colombia zijn deze urenlange ritten geen uitzondering. Om je reis zo aangenaam mogelijk te maken, hebben we een paar tips voor je. Dingetjes, die je niet moet vergeten. En verder kan ik je alleen maar adviseren te genieten van je reis, hoe lang of kort je reis ook is. Hoort allemaal bij het avontuur, moet je maar denken.

1. Deet

Niet iets waar je direct aan zou denken. Muggenspul voor in de bus? Daar waait het toch veel te hard voor die beestjes? Maar geloof me, ik spreek uit ervaring. Ik heb al zo vaak meegemaakt dat het in de bus of trein stikt van de muggen. Vaak verschuilen die kleine rotzakjes zich onder de stoelen en vergrijpen ze zich bij de eerste de beste gelegenheid aan je enkels. Deet spuiten dus.

2. Nekkussentje

Net als in het vliegtuig, is het handig om bij een lange busrit of treinreis een opblaasbaar nekkussentje bij je te hebben. Zeker, wanneer je  van die harde rugleuningen hebt en de route over hobbelige wegen gaat. Ook fijn om bij je te hebben, als je een nachttrein in India of Thailand neemt. Slaapt toch een stukje lekkerder met kussentje.

Met de trein in Sri Lanka

3. Lakenzak

Zo'n lichtgewicht slaapzakje is erg fijn om bij je te hebben. Zeker in nachttreinen is zo'n lakenzak handig. Gewone dekens glijden snel van de gladde banken af, maar dat gebeurt je dus niet met zo'n slaapzak. Daarbuiten hebben wij er ook regelmatig gebruik van gemaakt. Denk aan goedkope hotelkamers in niet al te hygiënische landen. Als zo'n bed er niet echt smakelijk uit ziet, kruip je gewoon in je zakje. Opgelost. Kijk hier voor verschillende lichtgewicht exemplaren.

4. Lange rok

Alleen voor de dames natuurlijk. En eigenlijk is dit vooral handig in landen als in India en Bangladesh. Daar is het namelijk in sommige gebieden nog zo, dat als er een plaspauze wordt gehouden, de bus gewoon langs de kant van de weg stopt. Mannen plassen dan aan de linkerkant van de bus en de vrouwen aan de rechterkant. Of omgekeerd. Weinig mogelijkheden dus om je te verschuilen. De vrouwen in deze landen dragen sari's en kunnen heel discreet hun plasje doen, maar dat wordt iets lastiger, wanneer je een broek aan hebt.

Ik heb daar eens meegemaakt, dat ze op het toilet van het busstation gewoon alleen maar een plasgoot hadden. Geen aparte hokjes, geen muurtje ertussen, niks. Alleen dus maar die goot langs de muur op. En ik had natuurlijk een broek aan. Dat werd dus een behoorlijk hilarische situatie, toen ik daar met m'n witte billen bloot moest. Daar leer je wel van, gebeurt mij echt niet meer.

5. Sjaal

Ik zorg altijd dat ik een dunne sjaal in mijn handbagage heb bij zo'n lange rit. Die kan goed van pas komen, wanneer de airco rond het vriespunt staat. In veel landen zijn ze gek op de airco en dat zul je weten ook. Of je nu in Argentinië, Colombia of Thailand rondreist, wanneer je een aircobus boekt, zul je het koud krijgen. Dan ben je blij, dat je dat sjaaltje bij je hebt, zeg ik je.

Het kan ook fijn zijn om een sjaal bij je te hebben voor de stof of uitlaatgassen. We hebben eens een lange busrit in het oosten van Nicaragua gehad. De krakkemikkige bus had geen ramen én bovendien grote gaten in de vloer. Als je dan over zandwegen rijdt, is het in de bus natuurlijk één grote stofwolk. Dan ben ik blij dat ik een sjaaltje voor mijn mond kan doen.

6. Trui & sokken

Zie punt 5. Aircobussen en treincoupés met airconditioning zijn altijd tricky. We hebben al in heel veel landen, zowel in Azië als in Midden- en Zuid-Amerika, meegemaakt dat ze de airco echt op de hoogste stand zetten. Vinden ze heerlijk. Dan kan het buiten 35 graden zijn, maar binnen vriezen je tenen er af. Verschrikkelijk. Dus zorg dat je voorbereid bent en neem sokken en een warme trui mee de bus of trein in .

7. WC-papier

In de trein is nooit wc-papier aanwezig. Tenminste, ik heb dat nog nooit meegemaakt. Dus wanneer je een lange rit voor de boeg hebt, stop dan eerst een rolletje in je handbagage. Hetzelfde geldt voor de openbare toiletten onderweg. Nope, geen toiletpapier. Dus voorkom ongemakkelijke situaties en neem gewoon zelf wat mee.

8. Desinfectiegel

Het kan behoorlijk goor zijn op die openbare plees. Nu kun je proberen zo min mogelijk dingen aan te raken, maar dat lukt niet altijd. En nee, ik heb echt geen smetvrees, maar je komt tijdens je reizen toch soms op wel heel smerige plekjes. Het toilet in de trein ziet er na 10 uur reizen en honderden gebruikers ook niet meer zo jofel uit. Dan is het fijn om even je handen te desinfecteren. Voel je je toch ietsje schoner.

9. Noodrantsoen

Zorg dat je altijd iets te eten en drinken bij je hebt. Al zijn het maar wat droge koekjes of een zakje pinda's. Eten, wat je kunt bewaren en niet bederft of wegsmelt. Het kan zomaar zijn, dat het wel heel erg lang duurt, voordat je chauffeur een pauze inlast. Of je bus krijgt panne en zo sta je ineens uren te wachten tot je weer verder kunt reizen. Wel zo fijn, als je dan iets te snacken bij je hebt

Tijdens lange treinreizen, en zeker in Azië, komen regelmatig verkopers door je coupé met allerlei lekkere hapjes. Maar zul je net zien, wanneer jij met een rommelende maag zit, er niemand te bekennen is. Dan is het beter om een noodrantsoen bij je te hebben.

Bus panne in Nicaragua

10. Kleingeld

Het mooie van het reizen met lokaal vervoer vind ik die verkopers, die bij elke stop in je bus of trein springen. Ze verkopen vaak de lekkerste hapjes of vers fruit. Zorg ervoor dat je altijd voldoende kleingeld of kleine biljetten op zak hebt. De snacks zijn meestal spotgoedkoop en de verkopers kunnen echt geen wisselgeld geven van grote biljetten.

Trein in Myanmar
Wade snack in Sri Lanka
Dosa snack in Sri Lanka

11. Oordopjes

Ook weer uit eigen ervaring; ik heb regelmatig slapeloze nachten gehad in de nachttrein. Heb je je heerlijk geïnstalleerd op een niet al te slecht bedje, lig je net lekker in te dutten, begint er een heel snurkconcert van je medereizigers. Dat wil je niet horen. Dus hop, die oordoppen er in en snurken maar.

Trein in Sri Lanka
Trein in Myanmar

Heb je zelf nog goede tips voor op een lange busrit of treinreis? Laat het ons weten. We horen het graag.

Just enjoy your trip & be hip!

Met de boot van Panama naar Colombia

Maak je een rondreis door Midden- en Zuid-Amerika, en wil je zowel naar Panama als naar Colombia? Over land is het niet mogelijk om de grens over te steken. Je kunt een vlucht nemen natuurlijk. Maar een veel leukere optie, is om dit met een prachtige boottrip te doen.

In 4 of 5 dagen kun je met een boot van Panama naar Colombia zeilen. Of omgekeerd natuurlijk. Je pikt gelijk een paar dagen de eilanden van de San Blas mee. Lekker snorkelen, beetje zonnebaden.

Wat kun je verwachten

De San Blas Islands is een archipel van 378 eilandjes voor de kust van Panama.  Van die eilanden worden er 40  bewoond door de Kuna Indianen. Het is autonoom gebied, dus ze hebben hun eigen regelgeving. Enkele eilanden zijn werkelijk tot aan het randje volgebouwd met kleine rieten huisjes. En op andere staat slechts één enkel hutje van één familie. Maar de meeste eilanden zijn dus onbewoond. De Kuna Indianen zijn klein van stuk en dragen kleurrijke doeken, "molas", die ze zelf maken.

De eilandjes zijn werkelijk prachtig. Spierwitte stranden, turquoise water, palmbomen all over, het complete plaatje.

De boottocht is een avontuur op zich, dus niet alleen maar transport van Panama naar Colombia. De boottrips gaan allemaal via de eilanden van het San Blas Archipel. Je verblijft 3 dagen op deze tropische paradijsjes en zult verschillende eilandjes aandoen. Je dagen breng je door met snorkelen, zonnen, kennismaken met de Kuna Indianen, relaxen in je hangmat en 's avonds borrelen bij een kampvuurtje. En lobster eten. Wij hebben nog nooit zoveel heerlijke kreeft gegeten. Klinkt goed, toch?

San Blas Panama

Er zijn twee manieren om deze overtocht te maken. Je hebt de keuze uit een zeilboot en een motorboot. De zeilboten doen er in het algemeen 5 dagen over, de motorboot 4 dagen.

De trip in 5 dagen

Er zijn diverse maatschappijen, die de route Panama - Colombia in 5 dagen afleggen met een zeilboot. Deze boten vertrekken vanaf El Porvenir in de San Blas of vanaf Portobelo, het vasteland van Panama.  Bij deze trip verblijf je meestal drie dagen in het San Blas Archipel. En twee dagen op open zee. Heb je geen zeebenen, overweeg goed of je deze trip wilt doen, want het kan er behoorlijk ruig aan toe gaan op het open water. Na 5 dagen kom je aan in het sfeervolle Cartagena, Colombia.

Het zijn echt geen luxe cruiseschepen, die deze route bevaren. Het zijn wel best mooie zeilschepen en bij een aantal kun je zelfs een privé-cabine boeken. Maar meestal deel je de slaapruimte met 10 tot 12 personen. Er kan van je gevraagd worden dat je meehelpt met poetsen en koken, maar dit is niet altijd het geval. Ben wel een beetje flexibel. Zo'n zeilboot is natuurlijk afhankelijk van de weersomstandigheden en er kan dus weleens wat vertraging zijn. Zorg ervoor dat je in de dagen erna geen vlucht hebt geboekt.

Prijzen verschillen per maatschappij, maar verwacht tussen de $500,- en $650,- te betalen, afhankelijk van de boot en van de kapitein. Check wel van tevoren de boot. Het wil niet altijd zeggen, dat als je meer betaalt, je ook een betere boot krijgt. Prijzen zijn inclusief alle maaltijden, overnachtingen, entreekosten en in de meeste gevallen ook de immigratiekosten bij de grens.

Veel hostels bieden deze boottrip aan of kunnen je in ieder geval verder helpen. Je kunt het ook zelf online regelen. Populaire websites zijn:

www.mamallenatoursandtravel.com of www.sailcolombiapanama.com

Kuna Indianen San Blas Panama
Kuna Indianen San Blas Panama
Kuna Indianen San Blas Panama
Kuna Indianen San Blas Panama

De trip in 4 dagen

San Blas Adventures biedt een heel ander concept aan. Je vaart via een andere route, dicht langs de kust op, van Carti in Panama naar Sapzurro in Colombia. Dat ligt net over de grens. Ook deze route kun je in omgekeerde richting boeken. Deze trip ga je niet met een zeilboot, maar met een motorbootje. Je slaapt dus niet aan boord, maar op de eilanden. Het grote voordeel is, dat je niet twee dagen op open zee vaart. Sterker nog, je zit in die 4 dagen in totaal maar 8 uur op de boot. Lekker veel tijd op de tropische eilanden dus.

De prijs is $399,-. In de prijs inbegrepen zijn de 4 dagen en 3 overnachtingen, boottransport, al het eten, alle entreekosten en de immigrationkosten voor vertrek uit Panama.

Je kunt online boeken of gewoon even alles nalezen op www.sanblasadventures.com. Bij het boeken vragen ze een aanbetaling van $100,-.

Kuna Indianen San Blas Panama
Accommodatie San Blas Panama

Tip by Hip

Het is nodig om tijdig te reserveren. Er zijn niet oneindig veel boten en zeker in het hoogseizoen zijn ze snel volgeboekt. Ben je erg flexibel, dan kun je het nog wel riskeren om deze trip in Panama City of Cartagena te boeken. Maar verwacht niet, dat je meteen dezelfde dag of de volgende dag mee kunt.

De prijzen zijn inclusief 3 maaltijden per dag en drinkwater. Wil je tussendoor snacken of 's avonds lekker een biertje drinken, dan zul je dat zelf mee moeten nemen.

Neem voldoende cash mee. Onderweg kun je niet pinnen, nergens op de San Blas eilanden.

voor algemene info over colombia kijk op

voor algemene info over panama kijk op